Türkiye'nin Toplumsal Yapısı
ASHB unvan değişikliği sınavı için sınavda en çok sorulan bilgiler, kısa ve maddeli; sonunda 8 soruluk test.
📌1950 sonrası kırdan kente göç
itici etkenler (tarımda makineleşme, toprağın bölünmesi), çekici etkenler (iş, eğitim, sağlık).
🎯Gecekondu
775 sayılı Gecekondu Kanunu (1966);
- hemşehrilik ağları, Kıray'ın tampon mekanizmaları.
🧩Planlı dönem
I.
- Beş Yıllık Kalkınma Planı 1963.
- 24 Ocak 1980 kararları ile dışa açık ekonomiye geçiş.
📘Türkiye'nin Toplumsal Yapısı – önemli nokta 4
1961 Türkiye-F.
- Almanya işgücü anlaşması ile dış göç;
- 1973 sonrası aile birleşimi.
🔎Köy Enstitüleri
3803 sayılı Kanun (1940), İ.
- Hakkı Tonguç;
- 1954'te kapatıldı.
🧠Nüfus
doğurganlık 2,1'in altında (2023: 1,51), 65+ oranı %10'u aştı, hane büyüklüğü azalıyor, ortanca yaş yükseliyor.
💡Göç
İtici etkenler, insanları bulundukları yerden ayrılmaya zorlayan koşullardır.
- 1950'lerde tarımda makineleşme (Marshall yardımı kapsamında traktörün yaygınlaşması), topraksızlık, toprağın miras yoluyla parçalanması ve nüfus artışı kırdaki emek fazlasını göçe itmiştir.
- Çekici etkenler ise kentlerdeki iş, eğitim, sağlık ve sosyal olanaklardır.
💡Dış Göç
Türkiye ile Federal Almanya arasındaki işgücü anlaşması 30 Ekim 1961'de imzalanmıştır.
- Bu anlaşmayla başlayan dış göç, Avusturya, Hollanda, Belçika ve Fransa ile yapılan anlaşmalarla genişlemiştir.
- Almanya'nın 1973'te yabancı işçi alımını durdurmasından sonra göç daha çok aile birleşimi yoluyla sürmüştür.
💡Kentleşme
Türkiye'de 1950'lerden itibaren başlayan kentleşme 1980 sonrasında da hızlanarak sürmüş;
- günümüzde nüfusun büyük çoğunluğu kentlerde yaşamaktadır.
- Büyükşehir belediyelerinin sınırlarının il mülki sınırlarına genişletilmesi (2012) de kentsel nüfus oranını istatistiksel olarak artırmıştır.
💡Türkiye'nin Toplumsal Yapısı – bilgi kartı
24 Ocak 1980 Kararları;
- ithal ikameci kalkınma modelinden ihracata dayalı büyümeye, fiyat kontrollerinin kaldırılmasına ve dışa açık serbest piyasa ekonomisine geçişi başlatmıştır.
💡Kadın İstihdamı
TÜİK verilerine göre Türkiye'de kadınların işgücüne katılım oranı erkeklerinkinin belirgin biçimde altındadır.
- Çocuk ve yaşlı bakım yükü, eğitim düzeyi, kırsal kesimde ücretsiz aile işçiliği ve kayıt dışı çalışma bu farkta etkili olan etkenlerdendir.
- Eğitim düzeyi arttıkça kadınların işgücüne katılım oranı da artar.
💡Yaşlanma
Nüfusun yaşlanması;
- yaşlı bakım hizmetlerine, sosyal güvenlik harcamalarına ve kronik hastalıklara yönelik sağlık hizmetlerine olan gereksinimi artırır.
- Okul öncesi eğitim gereksiniminin artması ise çocuk nüfusu ve kadınların işgücüne katılımıyla ilgilidir;
- nüfusun yaşlanmasının doğrudan bir sonucu değildir.
- Bu nedenle D yanlıştır.
💡Nüfus
TÜİK verilerine göre toplam doğurganlık hızı 2,1'in altına düşmüş, 2023'te 1,51 olmuştur.
- 65 yaş üstü nüfusun oranı 2023'te %10,2'ye ulaşarak %10'u aşmıştır;
- bu Türkiye'nin "çok yaşlı nüfus" grubuna girdiğini gösterir.
- Ortanca yaş sürekli yükselmektedir.
💡Köy Enstitüleri
Köy Enstitüleri 17 Nisan 1940 tarihli 3803 sayılı Kanunla kurulmuştur.
- Amaç, köy çocuklarını hem öğretmen hem de tarım, sağlık ve yapı alanlarında köy kalkınmasına öncülük edecek kişiler olarak yetiştirmekti.
- Millî Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel ve İlköğretim Genel Müdürü İsmail Hakkı Tonguç bu modelin öncüleridir.
🎯Test: kendini dene (8 soru)
Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır. memurodak.tr