Sanat ve Yaratıcılık
ASHB unvan değişikliği sınavı için sınavda en çok sorulan bilgiler, kısa ve maddeli; sonunda 10 soruluk test.
📌Lowenfeld
karalama (2-4), şema öncesi (4-7, iribaş insan), şematik (7-9, taban çizgisi), çete/gerçekçilik (9-12), mantık (12-14).
🎯Torrance
akıcılık (sayı), esneklik (farklı kategori), özgünlük (sıra dışılık), ayrıntılandırma.
🧩Wallas
hazırlık - kuluçka - aydınlanma - doğrulama.
- Guilford: ıraksak düşünme yaratıcılığın temelidir.
📘Sanat ve Yaratıcılık – önemli nokta 4
Hazır boyama kitabı ve şablon yaratıcılığı engeller;
- süreç odaklılık, farklı malzeme, yargısız dinleme desteklenir.
💡Süreç Odaklı Sanat
Süreç odaklı sanat çocuğun keşfetmesine, denemesine ve kendi seçimlerini yapmasına odaklanır;
- ürünler özgündür ve birbirinden farklıdır.
- Ürün odaklı sanatta ise önceden belirlenmiş bir modele benzer ürün ortaya konması beklenir.
- Okul öncesinde yaratıcılığı desteklemek için süreç odaklı sanat önerilir.
💡Wallas
Wallas'ın yaratıcı süreç modeli dört aşamadan oluşur.
- Hazırlık, problemle ilgili bilgi toplama ve inceleme.
- Kuluçka, problemin bilinçli düşünceden uzaklaştırılıp bilinçaltında işlenmesi.
- Aydınlanma (ilham), çözümün aniden ortaya çıkması ("Aha!" anı).
- Doğrulama, çözümün sınanması ve geliştirilmesi.
💡Geri Bildirim
Yaratıcılığı destekleyen geri bildirim betimleyici ve süreç odaklıdır.
- Çocuğun ürününü yargılamadan ona dikkat edildiğini gösterir ve çocuğu düşüncesini anlatmaya davet eder.
💡Amabile
Amabile'nin araştırmaları, yaratıcılığın en çok içsel güdülenmeyle (işin kendisinden zevk alma) beslendiğini göstermiştir.
- Önceden vaat edilen ödüller ve değerlendirilme baskısı dışsal güdülenmeyi öne çıkararak içsel güdülenmeyi ve yaratıcılığı azaltabilir.
- Buna "aşırı gerekçelendirme etkisi" de denir.
💡Torrance
Torrance yaratıcılığı dört boyutta değerlendirir.
- Akıcılık, belirli bir sürede çok sayıda fikir üretme.
- Esneklik, farklı kategorilerde ve bakış açılarından fikir üretebilme.
- Özgünlük, sıra dışı ve az rastlanan fikirler üretme.
- Ayrıntılandırma, bir fikri ayrıntılarla zenginleştirme.
- Fikirlerin farklı kategorilerden olması esnekliği gösterir.
💡Guilford
Guilford'a göre ıraksak düşünme bir probleme çok sayıda ve farklı çözüm üretmeyi içerir ve yaratıcılığın temelini oluşturur.
- Yakınsak düşünme ise tek bir doğru yanıta ulaşmaya yöneliktir;
- klasik zekâ testleri ve çoktan seçmeli sınavlar daha çok yakınsak düşünmeyi ölçer.
💡Lowenfeld
Lowenfeld'e göre şema öncesi dönemde (yaklaşık 4-7 yaş) çocuk ilk kez bilinçli olarak temsil edici çizimler yapar.
- İnsan figürleri baş-bacak (iribaş) biçimindedir.
- Renkler duygusal olarak seçilir ve figürler kâğıtta mekân ilişkisi olmadan dağınık yer alır.
💡Şematik Dönem
Lowenfeld'in şematik döneminde (yaklaşık 7-9 yaş) çocuk insan ve nesneler için tekrar tekrar kullandığı kalıplar (şemalar) geliştirir.
- Taban çizgisi kullanır, aynı resimde farklı zamanları gösterebilir ve röntgen resimleri (içi ve dışı birlikte) yapar.
💡Uygulama
Hazır boyama kitapları, şablonlar ve öğretmenin yaptığı model ürünlerin aynen kopyalanması çocuğun özgün ifadesini kısıtlar ve yaratıcılığı engeller.
- Çocuklar "doğru" bir resim olduğunu düşünerek kendi çizimlerine güvenlerini kaybedebilir.
- Bu nedenle C yanlıştır.
💡Teknikler
Mozaik, küçük parçaların (renkli kâğıt, taş, tohum) yan yana yapıştırılarak bir resim veya desen oluşturulmasıdır.
- Boyanın pipetle üflenerek kâğıt üzerinde dağıtılması ise üfleme tekniğidir.
- Bu nedenle D yanlıştır.
🎯Test: kendini dene (10 soru)
Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır. memurodak.tr