Psikoterapi Kuramları
ASHB unvan değişikliği sınavı için sınavda en çok sorulan bilgiler, kısa ve maddeli; sonunda 10 soruluk test.
📌Ellis REBT
A olay, B inanç, C sonuç, D sorgulama.
- Beck: bilişsel üçlü (kendi, dünya, gelecek), otomatik düşünceler.
🎯Rogers
koşulsuz olumlu kabul, empati, tutarlılık.
- Perls Gestalt: boş sandalye, şimdi ve burada.
- Frankl: paradoksal niyet.
🧩Psikanaliz
serbest çağrışım, aktarım/karşı aktarım, direnç.
- OKB'de maruz bırakma ve tepki önleme.
💡Maruz Bırakma
Maruz bırakma ve tepki önlemede danışan kaygı uyandıran uyarıcılarla (ör.
- kirli kabul ettiği nesne) aşamalı olarak karşılaştırılır ve kompulsif davranışı (ör.
- el yıkama) yapması engellenir.
- Böylece kaygının kompulsiyon olmadan da azaldığı öğrenilir ve kısır döngü kırılır.
💡Gestalt
Fritz Perls'ün geliştirdiği Gestalt terapi;
- farkındalığı, "şimdi ve burada" yaşananları ve tamamlanmamış işlerin bitirilmesini vurgular.
- Boş sandalye tekniği bu yaklaşımın en bilinen tekniğidir.
💡Frankl
Paradoksal niyet, Frankl'ın logoterapide kullandığı bir tekniktir.
- Danışandan korktuğu şeyi bilerek istemesi ya da abartması istenir (ör.
- uykusuzluk yaşayan kişiden uyanık kalmaya çalışması).
- Böylece kaygı döngüsü kırılır.
- Dereflection (dikkati başka yöne çevirme) ise diğer temel tekniğidir.
💡Aktarım
Aktarım, danışanın geçmişteki önemli kişilere (genellikle ebeveynlere) yönelik duygu, düşünce ve beklentilerini terapiste yöneltmesidir.
- Psikanalitik terapide aktarımın çözümlenmesi temel bir tekniktir.
- Karşı aktarım ise terapistin danışana yönelik, kendi geçmişinden kaynaklanan bilinçdışı duygusal tepkileridir.
💡Aile Terapisi
Sistemik aile terapisi anlayışına göre aile tarafından sorunlu olarak getirilen üye (tanımlanmış hasta), çoğu zaman ailenin bütünündeki işlevsiz ilişki ve iletişim örüntülerinin belirtisini taşır.
- Bu nedenle tedavi yalnızca o üyeye değil, tüm aile sistemine yöneliktir.
💡Ellis
Ellis'in ABC modelinde A (Activating event) tetikleyici olay, B (Belief) olay hakkındaki inançlar, C (Consequence) duygusal ve davranışsal sonuçtur.
- Ellis'e göre C'yi doğrudan A değil, B (özellikle akılcı olmayan inançlar) belirler.
- Terapide D (Disputing) inançların sorgulanması, E ise yeni ve etkili inançlardır.
💡Rogers
Rogers'ın danışan merkezli terapisinde terapötik değişimin temel koşulları koşulsuz olumlu kabul, empatik anlayış ve tutarlılıktır (içtenlik).
- Yaklaşım yönlendirici değildir;
- terapistin yorum yapması ve yönerge vermesi bu anlayışa aykırıdır.
💡DDT
Diyalektik davranış terapisi, Marsha Linehan tarafından borderline kişilik bozukluğu ve kronik intihar düşünceleri ile kendine zarar verme davranışları için geliştirilmiştir.
- Kabul ve değişim stratejilerini dengeler.
- Bilinçli farkındalık (mindfulness), sıkıntıya dayanma, duygu düzenleme ve kişilerarası etkililik becerilerini öğretir.
💡Beck
Beck'e göre depresyondaki bireylerin bilişsel üçlüsü kendisi ("değersizim"), dünya/çevresi ("herkes bana karşı") ve geleceği ("hiçbir şey düzelmeyecek") hakkındaki olumsuz görüşlerden oluşur.
- Bu görüşler otomatik düşünceler ve bilişsel çarpıtmalarla sürdürülür.
💡Bilişsel Çarpıtmalar
Aşırı genelleme, tek bir olumsuz olaydan yola çıkarak genel ve kalıcı bir sonuca varmaktır ("Bir sınavda başarısız oldum, hiçbir şeyi başaramayacağım").
- Diğer bilişsel çarpıtmalar arasında ya hep ya hiç düşüncesi, zihin okuma, felaketleştirme, kişiselleştirme ve meli-malı düşünceleri sayılabilir.
🎯Test: kendini dene (10 soru)
Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır. memurodak.tr