Öğrenme Psikolojisi
ASHB unvan değişikliği sınavı için sınavda en çok sorulan bilgiler, kısa ve maddeli; sonunda 8 soruluk test.
📌Klasik koşullanma
KUU-KUT, KU-KT;
- genelleme, ayırt etme, sönme, kendiliğinden geri gelme.
🎯Edimsel
pekiştirme tarifeleri (değişken oranlı en dirençli), şekillendirme, Premack.
🧩Garcia
tat kaçınması, biyolojik hazırlık.
- Wolpe: sistematik duyarsızlaştırma (karşıt koşullanma).
- Seligman: öğrenilmiş çaresizlik.
💡Edimsel Koşullanma
Edimsel koşullanmada "pekiştirme" davranışı artırır, "ceza" azaltır.
- "Olumlu" bir uyaranın eklenmesi, "olumsuz" bir uyaranın çıkarılmasıdır.
- Burada hoşa gitmeyen bir uyaran (bulaşık görevi) ortamdan çıkarılmış ve davranış (ödev yapma) artmıştır: olumsuz pekiştirme.
💡Klasik Koşullanma
Uyarıcı genellemesi, koşullu tepkinin (korku), koşullu uyarıcıya benzeyen diğer uyarıcılara da verilmesidir.
- Albert'in beyaz fareye karşı geliştirdiği korkunun benzer özellikteki tüylü ve beyaz nesnelere yayılması bunun örneğidir.
💡Sistematik Duyarsızlaştırma
Joseph Wolpe'nin sistematik duyarsızlaştırma tekniğinde kaygıyla bağdaşmayan gevşeme tepkisi, kaygı hiyerarşisindeki uyarıcılarla aşamalı olarak eşleştirilir.
- Böylece kaygı tepkisinin yerini gevşeme alır (karşıt koşullanma, karşılıklı ket vurma).
💡Garcia Etkisi
Garcia etkisinde tat ile mide bulantısı arasındaki ilişki tek denemede ve uzun gecikmeye rağmen öğrenilir.
- Bu, organizmaların bazı uyarıcı-tepki ilişkilerini öğrenmeye biyolojik olarak hazır olduğunu (preparedness) gösterir ve klasik koşullanmadaki "bitişiklik" ve "her uyarıcının eşit koşullanabileceği" varsayımlarını sınırlar.
💡Tolman
Edward Tolman'ın deneyi, öğrenmenin pekiştireç olmadan da gerçekleşebileceğini, ancak davranışa yansıması için bir güdüye (ödül) ihtiyaç duyulabileceğini göstermiştir: gizil (örtük) öğrenme.
- Farelerin labirentin zihinsel bir temsilini, yani bilişsel haritasını oluşturduğu ileri sürülmüştür.
💡Pekiştirme Tarifeleri
Değişken oranlı tarifede pekiştireç, önceden kestirilemeyen sayıda tepkiden sonra verilir (ör.
- kumar makinesi).
- Bu tarife yüksek ve kararlı tepki hızı sağlar ve sönmeye en dirençli davranışı oluşturur.
- Sürekli pekiştirmede davranış hızlı öğrenilir, ama pekiştireç kesilince en hızlı söner.
💡Klasik Koşullanma
Başlangıçta nötr olan müzik, korku uyandıran film sahneleriyle eşleşerek koşullu uyarıcıya dönüşmüştür.
- Müziğe verilen korku tepkisi ise koşullu tepkidir.
💡Bobo Bebek
Bandura'nın Bobo bebek deneyinde, bir yetişkinin şişme bebeğe saldırgan davrandığını izleyen çocuklar daha sonra benzer saldırgan davranışlar sergilemiştir.
- Modelin ödüllendirildiğini görmek taklidi artırmış, cezalandırıldığını görmek ise azaltmıştır.
- Bu deney gözlem yoluyla öğrenmeyi ve dolaylı pekiştirmeyi göstermektedir.
🎯Test: kendini dene (8 soru)
Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır. memurodak.tr