Kişilik Psikolojisi
ASHB unvan değişikliği sınavı için sınavda en çok sorulan bilgiler, kısa ve maddeli; sonunda 8 soruluk test.
📌Beş Faktör (OCEAN)
deneyime açıklık, sorumluluk, dışadönüklük, uyumluluk, nevrotiklik.
🎯Rotter
iç ve dış kontrol odağı.
- Eysenck: dışadönüklük, nevrotiklik, psikotiklik.
🧩Allport ve Cattell
özellik kuramları.
💡Kontrol Odağı
Rotter'a göre iç kontrol odağına sahip bireyler yaşadıkları olayların sonuçlarını kendi davranışlarına, çabalarına ve yeteneklerine bağlar.
- Dış kontrol odağına sahip olanlar ise şans, kader, güçlü başkaları gibi dış etkenlere bağlar.
- İç kontrol odağı genellikle daha yüksek motivasyon ve başarıyla ilişkilidir.
💡Rotter
Julian Rotter'ın denetim odağı kavramına göre içsel denetim odaklı bireyler sonuçları kendi davranış ve çabalarına bağlar ("yeterince çalışmadım").
- Dışsal denetim odaklı bireyler ise sonuçları şans, kader ya da başkaları gibi dış etkenlere bağlar ("hoca zor sordu").
💡Allport
Allport özellikleri üçe ayırır: kardinal (ana) özellikler kişinin hemen tüm davranışlarına yön veren baskın özelliklerdir ve az kişide bulunur.
- Merkezi özellikler kişiyi tanımlayan 5-10 temel özelliktir.
- İkincil özellikler ise belirli durumlarda ortaya çıkan özelliklerdir.
💡Beş Faktör
Beş Faktör Modeli (OCEAN) şu boyutlardan oluşur: deneyime açıklık, sorumluluk, dışadönüklük, uyumluluk ve nevrotiklik.
- Sorumluluk boyutu düzenlilik, planlılık, öz disiplin ve başarı yönelimini kapsar;
- iş ve okul başarısının en tutarlı yordayıcılarındandır.
💡Allport
Allport'a göre ana (kardinal) özellik, bireyin neredeyse tüm davranışlarına yön veren baskın özelliktir;
- ancak herkeste bulunmaz.
- Merkezî özellikler kişiliği tanımlayan 5-10 temel özelliktir (dürüst, sosyal).
- İkincil özellikler ise belirli durumlarda ortaya çıkan, daha az belirgin özelliklerdir.
💡Beş Faktör
Beş Faktör Modelinin (Costa ve McCrae) boyutları: deneyime açıklık, sorumluluk, dışadönüklük, uyumluluk ve nevrotiklik (OCEAN).
- Psikotizm, Eysenck'in üç faktörlü PEN modelinde (psikotizm, dışadönüklük, nevrotiklik) yer alır.
💡Eysenck
Eysenck'e göre içedönük bireylerde yükselen retiküler aktive edici sistemin (ARAS) bazal kortikal uyarılma düzeyi yüksektir;
- bu nedenle ek uyarımdan kaçınırlar.
- Dışadönüklerde ise bu uyarılma düzeyi düşüktür ve uyarım ararlar.
- Nevrotiklik boyutunu ise limbik sistemin (visseral beyin) tepkiselliğiyle ilişkilendirmiştir.
💡Eysenck
Eysenck kişiliği biyolojik temelli üç temel boyutla açıklar: dışadönüklük-içedönüklük, nevrotiklik-duygusal denge ve psikotiklik.
- Bu boyutları ölçmek için Eysenck Kişilik Envanteri'ni geliştirmiştir.
🎯Test: kendini dene (8 soru)
Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır. memurodak.tr