Bağımlılık Psikolojisi
ASHB unvan değişikliği sınavı için sınavda en çok sorulan bilgiler, kısa ve maddeli; sonunda 8 soruluk test.
📌Prochaska-DiClemente
düşünce öncesi, düşünme, hazırlık, eylem, sürdürme.
- Motivasyonel görüşme: Miller ve Rollnick.
🎯Bağımlılık Psikolojisi – önemli nokta 2
Tolerans (artan doz ihtiyacı), yoksunluk, aşerme.
- DSM-5'te kumar bozukluğu resmî tanı;
- internet oyun bozukluğu araştırma bölümünde.
🧩Wernicke-Korsakoff
tiamin eksikliği, konfabulasyon.
- Opioid entoksikasyonu: miyozis, solunum baskısı (nalokson);
- yoksunluk: midriyazis, esneme, ishal.
💡DSM-5
DSM-5'te "Madde ile ilişkili ve bağımlılık bozuklukları" başlığı altında resmî tanı olarak yer alan tek madde dışı bağımlılık kumar oynama bozukluğudur.
- İnternet oyun oynama bozukluğu ise Bölüm III'te "daha fazla araştırma gerektiren durumlar" arasında yer alır.
💡Nörobiyoloji
Bağımlılık yapan maddelerin büyük çoğunluğu, ventral tegmental alandan nükleus akumbense uzanan mezolimbik ödül yolunda dopamin salınımını artırır.
- Bu etki madde kullanımının pekiştirici (ödüllendirici) yönünü oluşturur;
- tekrarlayan kullanım bu sistemde kalıcı değişikliklere yol açar.
💡Motivasyonel Görüşme
Motivasyonel görüşme, danışanın kararsızlığını yargılamadan keşfeden, mevcut durum ile hedefleri arasındaki tutarsızlığı görünür kılan ve değişim konuşmasını güçlendiren, danışan merkezli ve yönlendirici bir yaklaşımdır.
- Dirençle tartışmak yerine "dirençle birlikte hareket etme" ilkesini benimser.
💡Wernicke-Korsakoff
Wernicke ensefalopatisi bilinç bulanıklığı, göz hareket bozuklukları ve ataksi üçlüsüyle seyreder.
- Tedavi edilmezse kalıcı yakın bellek bozukluğu ve konfabulasyonla belirlenen Korsakoff sendromuna ilerleyebilir.
- Temel neden kronik alkol kullanımına bağlı tiamin (B1 vitamini) eksikliğidir;
- acil tedavide tiamin verilir.
💡DSM-5
Tolerans, istenen etkiye ulaşmak için belirgin olarak artan miktarda madde gerekmesi ya da aynı miktarın sürekli kullanımıyla etkinin belirgin biçimde azalmasıdır.
💡Değişim Aşamaları
Değişim aşamaları: düşünce öncesi (sorunun farkında değil ya da değişmeyi düşünmüyor), düşünme (sorunun farkında, değişmeyi düşünüyor ama kararsız ve yakın zamanda eyleme hazır değil), hazırlık (yakın gelecekte, genellikle bir ay içinde değişime hazırlanıyor), eylem, sürdürme.
- Danışan sorunun farkında ama eyleme hazır değil: düşünme aşaması.
💡Nüks Önleme
Marlatt ve Gordon'un nüks önleme modelinde kişinin yüksek riskli durumları (stres, belirli ortamlar, kişiler) tanıması ve bunlarla baş etme becerileri geliştirmesi hedeflenir.
- Tek bir kullanımın (kayma) ardından gelişen "Zaten bozdum, artık önemi yok" düşüncesine "abstinans ihlali etkisi" denir.
- Bu düşüncenin ele alınması kaymanın tam nükse dönüşmesini önler.
💡Opioidler
Opioid entoksikasyonunda göz bebeklerinde küçülme (toplu iğne başı pupil), uyuşukluk, bilinç bulanıklığı ve ölümcül olabilen solunum baskılanması görülür;
- antidotu naloksondur.
- Opioid yoksunluğunda ise tersine göz bebeklerinde büyüme, esneme, burun akıntısı, gözyaşı, tüylerin diken diken olması, ishal ve kas ağrıları görülür.
🎯Test: kendini dene (8 soru)
Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır. memurodak.tr