İlk Yardım
ASHB unvan değişikliği sınavı için sınavda en çok sorulan bilgiler, kısa ve maddeli; sonunda 12 soruluk test.
📌Temel uygulamalar KBK
Koru - Bildir (112) - Kurtar.
- Hayat kurtarma zinciri: 112 - olay yerinde TYD - ambulans - hastane.
🎯Yetişkin TYD
30 bası / 2 soluk;
- sternum alt yarısı, 5-6 cm, dakikada 100-120.
- Çocuk ve bebekte 5 kurtarıcı solukla başlanır;
- bebekte iki parmak, ~4 cm, baş nötr.
🧩Hava yolu tıkanması (bilinçli yetişkin)
5 sırt vuruşu + 5 karın basısı (Heimlich).
- Öksürebiliyorsa müdahale edilmez.
📘Yanık
en az 20 dk serin su;
- bül patlatılmaz, diş macunu/yoğurt sürülmez.
- Dokuzlar kuralı: baş %9, kol %9, gövde ön/arka %18, bacak %18, genital %1.
🔎Koma pozisyonu
bilinç kapalı + solunum var.
- Şok pozisyonu: bacaklar ~30 cm yukarı.
- Burun kanaması: baş öne, burun 5 dk sıkılır.
🧠İlk Yardım – önemli nokta 6
Turnike son çare, eklem üzerine uygulanmaz, saat yazılır.
- Açık kırıkta kemik içeri itilmez;
- tespit üst ve alt eklemi kapsar.
⚖️İlk Yardım – önemli nokta 7
Yakıcı madde içende kusturulmaz (UZEM 114).
- Elektrikte önce akım kesilir.
- Hayvan ısırığı: 5 dk sabunlu su, kuduz-tetanoz.
📊Sıcak çarpması
deri sıcak-kuru, bilinç bozuk, hızla soğut.
- Hipotermi: alkol verilmez, ovuşturulmaz.
- İlk yardımcı sertifikası 3 yıl geçerli.
💡Hipoglisemi
Terleme, titreme, çarpıntı, açlık hissi ve davranış değişikliği hipoglisemi belirtileridir.
- Kişinin bilinci açık ve yutabiliyorsa ağızdan hızlı emilen şeker (meyve suyu, şekerli içecek, küp şeker) verilir.
- Düzelme olmazsa veya bilinç bozulursa 112 aranır.
- Bilinci kapalı kişiye ağızdan bir şey verilmez.
💡Temel Yaşam Desteği
Yetişkinde temel yaşam desteğinde 30 göğüs basısı ve 2 kurtarıcı soluk döngüsü uygulanır.
- Bası göğüs kemiğinin (sternum) alt yarısına, 5-6 cm derinlikte ve dakikada 100-120 hızla yapılır.
- Her basıdan sonra göğsün tam olarak eski hâline dönmesi beklenir.
💡Zehirlenmeler
Asit ve baz gibi yakıcı maddeler ile petrol ürünlerinin içilmesinde kusturma yapılmaz, çünkü madde geri gelirken yemek borusunu ve ağzı yeniden yakar, aspirasyon riski oluşur.
- 112 aranır ve Ulusal Zehir Danışma Merkezinden (UZEM, 114) bilgi alınır.
- Maddenin ambalajı sağlık ekibine verilir.
💡Sıcak Çarpması
Sıcak çarpmasında vücudun ısı düzenleme sistemi bozulur.
- Vücut sıcaklığı yükselir, deri sıcak, kızarık ve çoğunlukla kurudur;
- bilinç bozulur.
- Hayatı tehdit eden acil bir durumdur.
- 112 aranır, kişi serin ve gölge bir yere alınır, giysileri gevşetilir ve vücut ıslak bezlerle hızla soğutulur.
- Bilinci bulanık kişiye ağızdan bir şey verilmez.
💡Pozisyonlar
Bilinci kapalı, solunumu ve dolaşımı olan, travma şüphesi bulunmayan kazazede koma (derlenme, yarı yüzükoyun yan yatış) pozisyonuna getirilir.
- Bu pozisyon dilin geriye kaçarak hava yolunu tıkamasını ve kusmukla boğulmayı önler.
- Solunum düzenli aralıklarla kontrol edilir.
💡Mevzuat
İlk Yardım Yönetmeliği'ne göre ilk yardımcı sertifikası 3 yıl süreyle geçerlidir.
- Sertifikanın geçerliliğini koruması için süre dolmadan güncelleme eğitimi alınması gerekir.
💡KBK
İlk yardımın temel uygulamaları KBK olarak özetlenir.
- Koru: olay yerinin ve kişinin kendisinin güvenliğini sağlamak, ek kazaları önlemek (ör.
- kaza işareti koymak, kontağı kapatmak).
- Bildir: 112'yi arayarak olayın yerini, yaralı sayısını ve durumlarını bildirmek.
- Kurtar: yaralılara hızlı ve doğru ilk yardım uygulamak.
💡Kalp Krizi
Sol kola yayılan göğüs ağrısı ve terleme kalp krizini düşündürür.
- Kişi hareket ettirilmeden rahat bir pozisyonda (genellikle yarı oturur) dinlendirilir, sıkan giysiler gevşetilir, 112 aranır ve bilinç ile solunum izlenir.
- Bilinç kaybolur ve solunum durursa temel yaşam desteğine başlanır.
💡Yanıklar
Dokuzlar kuralına göre yetişkinde baş-boyun %9, her bir kol %9, gövde ön yüzü %18, gövde arka yüzü %18, her bir bacak %18 ve genital bölge %1'dir.
- İki bacak (%18 + %18 = %36) ve gövde ön yüzü (%18) toplamı %54 eder.
💡Hayvan Isırıkları
Hayvan ısırıklarında yara bol su ve sabunla en az 5 dakika yıkanır, temiz bir örtüyle kapatılır.
- Kuduz ve tetanoz riski nedeniyle kişi mutlaka sağlık kuruluşuna yönlendirilir.
- Mümkünse hayvanın aşı durumu ve sağlığı hakkında bilgi alınmalıdır.
💡Hayat Kurtarma Zinciri
Hayat kurtarma zinciri dört halkadan oluşur: 1.
- Sağlık kuruluşuna haber verme (112), 2.
- Olay yerinde temel yaşam desteği, 3.
- Ambulans ekiplerince müdahale (ileri yaşam desteği), 4.
- Hastanede tedavi.
- Zincirin ilk iki halkası olay yerindeki ilk yardımcının sorumluluğundadır.
💡Elektrik Çarpması
Elektrik çarpmasında öncelik ilk yardımcının kendi güvenliğidir.
- Önce elektrik akımı ana şalterden veya sigortadan kesilir.
- Kesilemiyorsa ilk yardımcı kuru ve yalıtkan bir zemine basarak kuru tahta, plastik gibi iletken olmayan bir malzemeyle kazazedeyi kaynaktan ayırır.
- Ardından yaşam bulguları değerlendirilir ve 112 aranır.
💡Hava Yolu Tıkanması
Hava yolu tam tıkanmış, bilinci açık yetişkinde önce kürek kemikleri arasına 5 sırt vuruşu yapılır.
- Cisim çıkmazsa 5 karın basısı (Heimlich) uygulanır ve bu döngü sürdürülür.
- Kazazedenin bilinci kaybolursa yere yatırılıp temel yaşam desteğine başlanır.
- Kazazede öksürebiliyorsa (kısmi tıkanma) öksürmesi teşvik edilir, müdahale edilmez.
💡Kanamalar
Burun kanamasında kişi oturtulup başı hafifçe öne eğilir, burun kanatları yaklaşık 5 dakika sıkılır.
- Gerekirse buruna soğuk uygulama yapılır.
- Kanama durmazsa sağlık kuruluşuna başvurulur.
💡Yanıklar
Yanıklarda su kabarcıkları kesinlikle patlatılmaz, çünkü patlatmak enfeksiyon riskini artırır.
- Yanık üzerine diş macunu, yoğurt, salça gibi maddeler sürülmez.
- Bu nedenle C yanlıştır.
💡Bebekte TYD
Bebeklerde baş aşırı geriye itilmez.
- Baş nötr (koklama) pozisyonunda tutulur, çünkü aşırı geriye itme bebeğin yumuşak hava yolunu kapatabilir.
- Bu nedenle D yanlıştır.
🎯Test: kendini dene (12 soru)
Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır. memurodak.tr