Sosyal-Duygusal Gelişim
ASHB unvan değişikliği sınavı için sınavda en çok sorulan bilgiler, kısa ve maddeli; sonunda 6 soruluk test.
📌Parten
boş davranış, yalnız, izleyici, paralel, ilişkili, işbirlikçi oyun.
🎯Zihin kuramı
Sally-Anne yanlış inanç testi ~4 yaş;
- otizmde güçlük.
🧩Thomas-Chess mizaç
kolay, zor, yavaş ısınan;
- uyum iyiliği.
📘Toplumsal cinsiyet (Kohlberg)
kimlik (2-3) - sabitlik (~4) - tutarlılık/değişmezlik (5-7).
💡Parten
Parten'in sınıflamasında paralel oyun, çocukların yan yana ve benzer materyallerle oynadığı ancak birbirleriyle etkileşime girmediği oyundur;
- 2-3 yaşlarda yaygındır.
- Sıralama şöyledir: boş davranış, yalnız oyun, izleyici davranışı, paralel oyun, ilişkili oyun (materyal paylaşılır ama ortak amaç yoktur) ve işbirlikçi oyun (ortak amaç ve rol dağılımı vardır).
💡Prososyal Davranış
Prososyal davranışlar;
- yardım etme, paylaşma, teselli etme ve iş birliği gibi başkalarının yararına yapılan gönüllü davranışlardır.
- Empati gelişimiyle ilişkilidir.
- Yetişkinlerin model olması, duyguları konuşması ve olumlu davranışları fark edip takdir etmesi prososyal davranışları destekler.
💡Okula Uyum
Okula başlangıçta ayrılık tepkileri olağandır ve çoğu çocukta birkaç hafta içinde azalır.
- Tutarlı ve kısa bir veda rutini, annenin döneceği konusunda güven vermesi ve aile-öğretmen iş birliği uyumu kolaylaştırır.
- Ayrılık kaygısı bozukluğu ise gelişim düzeyine göre aşırı, en az dört hafta süren ve işlevselliği bozan belirgin kaygıyla tanımlanır.
💡Zihin Kuramı
Sally-Anne testi yanlış inanç görevidir ve zihin kuramını ölçer.
- Zihin kuramı, başkalarının kendi zihinsel durumlarından (inanç, istek, bilgi) farklı zihinsel durumlara sahip olabileceğini anlama becerisidir.
- Tipik gelişen çocuklar yaklaşık 4 yaşında "sepette" yanıtını verir.
- Baron-Cohen ve arkadaşları otizmli çocukların bu görevde güçlük yaşadığını göstermiştir.
💡Toplumsal Cinsiyet
Kohlberg'in bilişsel gelişim yaklaşımına göre çocuk önce cinsiyet kimliği kazanır (yaklaşık 2-3 yaş).
- Ardından cinsiyetin zaman içinde değişmediğini anlar (cinsiyet sabitliği, yaklaşık 4 yaş).
- En son, giyim ve saç gibi dış görünüş değiştiğinde de cinsiyetin aynı kaldığını kavrar (cinsiyet tutarlılığı/değişmezliği, yaklaşık 5-7 yaş).
- Çocuk görünüşün cinsiyeti değiştireceğini düşündüğü için bu kavrayışa henüz ulaşmamıştır.
💡Mizaç
Thomas ve Chess'in New York Boylamsal Çalışması'na göre mizaç üç grupta toplanır.
- Kolay çocuk düzenli ritimlere sahiptir, uyumludur ve genellikle olumlu ruh hâlindedir.
- Zor çocuk düzensizdir, yeniliklere olumsuz ve yoğun tepki verir.
- Yavaş ısınan çocuk ise yeniliklere başlangıçta çekingen ve hafif olumsuz tepki verir ama zamanla uyum sağlar.
- Ayrıca "uyum iyiliği" (goodness of fit) kavramı, çevrenin çocuğun mizacıyla uyumunun önemini vurgular.
🎯Test: kendini dene (6 soru)
Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır. memurodak.tr